Lepiej… szybciej… więcej… mocniej…

Katarzyna Malinowska-Burchardt, logopeda, terapeuta integracji sensorycznej

Rozwój ruchowy a poznawczy

 

Po ukończeniu trzeciego roku życia nasz maluch wkracza w tzw. wiek przedszkolny charakteryzujący się silną potrzebą ruchu. Ów „głód ruchu” (jak to określa J. Strelau) jest powodem ogromnej aktywności motorycznej, a także źródłem nowych, złożonych umiejętności ruchowych. Dziecko opanowuje jazdę na rowerze, hulajnodze, sankach, łyżwach, nartach. Sprawnie skacze, biega, wspina się na drabinki, huśta. Uczy się pływać. Kształtują się złożone sekwencje ruchowe. Potrafi jednocześnie biegać i rzucać piłką, biegać i kopać. Udoskonala się koordynacja drobnych mięśni ręki, co wpływa na wykonywanie wielu prostych, ale precyzyjnych ruchów. Rozwija się samoobsługa i samodzielność. Maluch sam się myje, ubiera i rozbiera, sam je.  Szczególnie dynamiczny rozwój motoryczny przypada na ok. 5 rok życia tzw.  „złoty okres w rozwoju ruchowym dziecka”.

 

Rozwój ruchowy Okres między 3-4rż 

 

Okres między 4-5 rż Okres między 5-6 rż
Motoryka duża Stoi na 1 nodze ok. 5-8s. Skacze na jednej nodze na odcinku kilku metrów. Stoi na 1 nodze z oczami zamkniętymi ok. 3s 

Podskakuje na 1 nodze w przód

Schodzi ze schodków naprzemiennie stawiając nogi, ale trzyma się jeszcze poręczy. Wchodzi i schodzi naprzemiennie bez trzymania. Schodzi ze schodów niosąc przedmiot. 

 

Zeskakuje z wysokości ok. 30 cm w wyznaczone miejsce. 

 

 

 

Przeskakuje wzdłuż liny leżącej na podłodze z jednej strony na drugą skacząc obunóż do przodu. 

Skacze pajacyki.

Skacze ze skakanką 

Wykonuje naprzemienne skoki co najmniej 4 razy.

 

 

Szybko i sprawnie jeździ na trójkołowym rowerku. Zaczyna jeździć na dwukołowym rowerku. Doskonali jazdę na rowerze.
Zaczyna się huśtać (włącza ruch nóg i rąk, na razie bez ruchu tułowia). Huśta się na siedząco i stojąco. Włącza ruch tułowia. Potrafi się huśtać wysoko
i mocno.
Podczas biegu pojawia się współpraca rąk  Zbiega z górki bez przewracania się. Bez zatrzymania się zmienia
w biegu kierunek, tempo i krok. 

 

Biegnie przez tor przeszkód omijając przeszkody tor.
Odbija i łapie dużą piłkę, 

kopie nieruchomą piłkę.

Kopie dużą turlającą się piłkę. Rzuca z jednej ręki piłkę – rzut zza góry.
Motoryka mała Zauważalna jest preferencja jednej ręki. Pojawia się chwyt trzypunktowy. Ma prawidłowy chwyt pisarski. 

 

Rysuje głowonoga 

 

Rysuje człowieka używając prostego schematu ciała. Rysuje człowieka używając schematu złożonego
Odwzorowuje krzyż Zaczyna rysować kwadrat, linie ukośne. Odrysowuje ciągłe, małe wzorki
Zamalowuje powierzchnię kartki 

 

Próbuje wykonywać schematyczne rysunki 

 

Umiejętność tworzenia rysunków tematycznych 

 

Wycina duże kształty 

 

Lepi z plasteliny, ciastoliny proste figurki

 

Odpina duże guziki i suwaki

Je samodzielnie

Często potrzebuje pomocy

Tnie nożyczkami wzdłuż linii 

 

Składa papier w trójkąt.

 

Wykonuje proste prace ręczne (próbuje przybijać młotkiem, szyć np. sznurówką)

Zaczyna posługiwać się nożem

 

 

Precyzyjne ruchy rąk

 

 

W wieku przedszkolnym następuje znaczny rozwój spostrzeżeń. Dziecko staje się uporczywym badaczem, który próbuje poznać różnorodne otaczające go zjawiska. To również czas zadawania nieograniczonej ilości pytań. Rozwój wyobraźni i fantazji. Maluch wielu rzeczy uczy się w praktycznym działaniu na konkretach. Jego zabawy ruchowe, konstrukcyjne i tematyczne są rozbudowane i  twórcze. Następuje rozkwit mowy.

Doskonałą przestrzenią do rozwoju w tym okresie jest przedszkole.

 

Przykładowe zabawy dla dzieci w wieku przedszkolnym:

Przy doborze ćwiczenia należy wziąć pod uwagę możliwości ruchowe dziecka (np. nie należy ćwiczyć skoków w worku, jeśli maluch ma problemy ze skokiem obunóż do przodu).

 

Zabawy ruchowe:

    • Skoki obunóż w worku
    • Skoki obunóż z piłką między nogami
    • Skoki obunóż w sekwencji np. 2 do przodu, 1 do tyłu, 2 do przodu, 1 do tyłu
    • Skok przez rzeczkę (przeskakiwanie obunóż przez pasek niebieskiego papieru)
    • Chodzenie po „kamykach”, „jeżykach”, „równoważniach”
    • Konkursy w bieganiu np. biegnij do piłki i rzuć ją tutaj (pokazujemy gdzie)
    • Gra w klasy (skoki obunóż i jednonóż)
    • Strzelanie goli do bramki
    • Rzuty celownicze (np. rzucanie piłką do bramki, pluszakiem do pudełka, woreczkiem do wiszącej na sznurku piłki)
    • Czołganie się po podłodze (do przodu, do tyłu)
    • Podpór tyłem (tzw. „chód kraba”)
    • Chodzenie po krawężnikach (poprawia równowagę dynamiczną)
    • Zabawy w kotki, pieski, koniki (czworakowanie do przodu, do tyłu, bokiem)
    • Ciągnięcie liny (naprzemienne ruchy rąk)
    • „Łowienie ryb” za pomocą na wędki (np. wędka z magnesem i papierowe rybki, na które wpięte są spinacze biurowe)
    • „Naleśnik” – zawijanie dziecka w koldrę
    • Skakanie na piłce typu kangur
    • Skoki pajacyka
    • „Orły na śniegu”
    • Odbijanie balonika powieszonego na sznurku w sekwencji ręka lewa, prawa, lewa, prawa itd.
    • Złożone tory przeszkód (do których można wykorzystać na raz kilka w/w ćwiczeń)
    • Zabawy w suchym basenie
    • Zabawa w naśladowanie różnych chodów zwierząt (np. kaczka, żaba, niedźwiedź, kot, słoń)
    • Zabawy ruchowo-muzyczne (np. maszerowanie, bieganie w rytm muzyki)

 

 

Zabawy usprawniające rękę:

    • Dyrygowanie
    • Rysowanie w powietrzu
    • Odkręcanie i zakręcanie małych pojemników (np. sprawdzanie jaki skarb ukrył się w środku)
    • Wyciskanie mokrej gąbki
    • „Stonoga” – przypinanie spinaczy (od bielizny) do podłużnej tekturki
    • Granie na niby na pianinie
    • Dziurkowanie kartek ozdobnym dziurkaczem
    • Granie w „pchełki”, „czapeczki”
    • Posługiwanie się narzędziami (zabawy tematyczne np. warsztat samochodowy – wkręcanie i wykręcanie śrubokrętem kół w samochodzie; biuro – dziurkowanie „dokumentów”, robienie pieczątek, temperowanie kredek temperówką na korbkę)
    • Nawlekanie koralików
    • Układanie koralików (do sprasowania) na specjalną planszę z kolcami
    • Zapinanie guzików
    • Smarowanie chleba masłem

 

Zabawy twórcze:

    • Pokaz mody – wymyślanie strojów i sposobów prezentacji
    • „Zróbmy teatr” – wymyślanie historii, robienie rekwizytów np. z papieru, prezentacja „sztuki”
    • „Co by było gdyby…” – kończenie zdania, historii przez dziecko
    • wykonywanie pracy plastycznej łączącej kilka technik np. kolaż i malowanie farbami
    • „Do czego służy gazeta? – wymyślanie zabaw, prac plastycznych z użyciem gazety (np. darcie i udawanie, że są to włosy; gniecenie i rzucanie kulkami do celu, składanie czapki i jej noszenie, tańczenie na kawałku gazety)
    • wymyślanie co oznacza jakiś kształt (np. cień obgryzionego wafelka)
    • rysowanie pojęć abstrakcyjnych (np. smutku, gniewu, szczęścia)
    • wymyślanie skojarzeń

 

Podsumowanie

Aby dzieci mogły czerpać radość z wszechstronnej aktywności ruchowej powinny móc się … ruszać. Spontaniczne doświadczenia dziecka powiązane z przemieszczaniem się to najlepszy sposób na zaangażowane poznawanie świata. Brak ruchu (wielogodzinne siedzenie przed telewizorem, komputerem jest brakiem ruchu) hamuje jego rozwój i to nie tylko w aspekcie fizycznym, ale także poznawczym, społecznym i emocjonalnym. Dziecko ma biegać, zmęczyć się, spocić. Ma doświadczyć swoje ciało w ruchu, ma wyczuć przestrzeń i siebie
w tej przestrzeni.

„Kiedy trenujemy ciało, odżywiamy również mózg. Dzieje się to przez podtrzymywanie
i wzmacnianie neuronalnych połączeń, jak również przez doskonalenie chemicznych
i hormonalnych aspektów funkcjonowania mózgu. Te wszystkie procesy wpływają na psychikę oraz poczucie „ja” [...] Jeśli próbujemy odżywiać jedynie mózg (przez intelektualną edukację) lub jedynie ciało, nie stworzymy warunków do harmonijnego rozwoju.” (Sally  Goddard)

 

Bibliografia:

Bogdanowicz M., Rymowanki-przytulanki, Gdańsk, 2002

Cieszyńska J., Korendo M., Wczesna interwencja terapeutyczna. Stymulacja rozwoju dziecka od noworodka do 6 roku życia, Kraków 2008

Dębińska M., Rozwój dziecka w okresie przedszkolnym” w: Integracja sensoryczna. Biuletyn Polskiego Stowarzyszenia Terapeutów Integracji Sensorycznej rok 8 nr 3, Warszawa, 2008

Goddard S., A Teacher’s Window into the Child’s Mind, Oreg., 1996

Goddard S., Harmonijny rozwój dziecka, Warszawa, 2010

red. Harwas-Napierała, Trempała J., Psychologia rozwoju człowieka t.2, Warszawa, 2007

Nerło M., Czemu służy zabawa? w: Edukacja i dialog nr 10 (143), 2002

Odowska – Szlachcic B., Terapia integracji sensorycznej. Ćwiczenia usprawniające bazowe układy zmysłowei korygujące zaburzenia planowania motorycznego, Gdańsk, 2010

Przewęda R., Rozwój somatyczny i motoryczny, Warszawa, 1973

Silberg J., Gry i zabawy z maluchami” , Poznań, 1995

Strelau J., Psychologia. Podręcznik akademicki. Tom I Podstawy psychologii, Gdańsk, 2000

Szuman. S., Podstawy rozwoju i wychowania w ontogenezie”, Warszawa, 1985

 

 

Podziel się na:
  • Facebook
  • Śledzik
  • Grono.net
  • Gadu-Gadu Live
  • Wykop
  • Twitter
  • Blogger.com
  • Blip
  • Google Buzz
  • Google Bookmarks
  • MySpace
  • RSS
  • PDF
  • Drukuj
  • email
  • Dodaj do ulubionych

Komentarze są zamknięte.